Zumhnak, Khamhnak, Tuahsernak kong

Zumhnak, Khamhnak, Tuahsernak kong

A liamcia kum zabu thawkin Evangelical, Fundamental, le Pentecostal hna nih khamhnak cu Pathian velngeihnak thawng in zumhnak thawng long in hmuh asi timi cawnpiaknak kha Khrihfa tampi nih kan rak pom.  Cu zumhnak cu minung lei kap ah zeihmanh tuah awk ding a um ti lo, khamhnak cu Khrih nih a tuah dih cang caah a lak in pekmi Pathian vel kha hei cohlan in a zumh te long zumh men ah khan a za ko tiah cawnpiak asi.  Cu bantuk zumhnak cu a fawitein hmuhkhawhmi lam asi caah mi zapi nih an duh i a hman tiah cohlan asi.  Hi bantuk in khamhnak kha zumhnak sawhsawh men in lak asi caah zumtu hna nun ram ah nun thlennak taktak zeihmanh a chuahter lo pin ah thlarau theitlai zong an nunram ah an tlai ter kho lo ti kha hi bantuk zumhnak a dirpi mi Khrihfa hna nunning ziaza lila nih a langhter ton. Lairam evangelist tampi nu le tangka ah an tlau lengmangnak a ruang bikcu Pathian khamhnak kha fawituk in an dirpi i vulei an nunnak taktak  ah Khrih bantuk in theitlai ding kha an i tim lo pin ah fawiten Khrihfa nun kong kha an kalpi ton caah asi.  Khrihfa nun cu man fawimi nunnak asi bal lo.  Cu caah kumzabu 21 chung kan hung phak hnucun zumhnak thawng long in khamh kan si timi zumhnak hi zumhnak hman taktak asi maw, zumhnak tlamtling lo dah asi ti kha kan ruah than a herh. Zumhnak thawng long in khamh kan si ti mi zong Khrihfa biaknak le Khrihfabu kha a hrawh maw a bomh dah, Khrihfa le vulei pehtlaihnak ah tah zei thathnemnak dah a pek asiloah zei harnak dah a pek timi kha thuk deuh in hlathlai kan herh cang.

A. Martin Luther (1483-1546) Zumhnak (Sola Fide)

Kumzabu hleiruk lio ah Khrihfabu remhchunhnak nganpi a chuahtertu Reformer, Martin Luther (1483-1546) nih zumhnak thawng long in khamhnak le thiamcohnak (Justification by faith alone), Latin holh in Sola Fide (zumhnak thawng lawngin) timi kha Rom. 1:17 le Rom. 3:28 cherhchan in a rak chuahpi hmasa.  Cu zumhnak cu Khrihfabu Remhchunhnak (Reformation) zumhnak hruaitu ah a hung cang i a liam cia kumzabu panga chung cu hi Martin Luther cawnpiaknak le zumhnak nih Protestant zumhnak kha a rak chilh dih caah Protestant Khrihfabu tampi zumhnak chungah ram tampi a hung ngei.  A poinak bik cu zumhnak thawng long in (faith alone) Sola Fide timi biafang te kha zumtu nih hrapkhat lei long faktuk in kan thlir ton caah zumhnak nih a chuahter mi tuahsernak kong kha a herh lo bantuk ah ruahnak a chuahter.  “Long in” (sola) timi hi Rom 3:28 long ah a um mi asi nain Martin Luther le Reformers pawl nih kha lio canah Roman Catholic cawnpiaknak kha lehthal an rak duh caah zumhnak kong long kha fakpi in an rak dirpi.   Cu caah “long in” timi zumhnak a uarmi zumtu hna caah Khrihfa tuahsernak (practice) le nunning ziaza (ethics) ah thazaang dernak tampi a chuahter.  Kan sualnak vialte cu Khrih vailam tahnak a thihnak thawng khan ngaihthiam kan si cang i amah he kanni pehtlaihnak thawng in sertharmi kan si cang (Efesa 2:10; 2Kor.5:17) (Rom.8:14-16).  Dinnak conak phunhnih a um.  Pakhat cu Khrih zumhnak thawng in miding ah ser kan si i cucu zumhnak thawng in hmuhmi dinnak asi.  Asinain sertharmi sinak thawng in (as new creatures) le Pathian fa kan sinak thawng in thei a tlai mi dinnak a um rih.  Cucu Pathian fa si hnu ah tuahsernak ah thei a tlaimi dinnak asi.  Zumhnak timi cu Pathian nih a kan cohlan hnu ah Pathian fa kan sinak cu kan nunram ah tuahsernak in a langh tiang rian a tuanmi kha Baibal nih zumhnak nung ati mi asi.

B. Tuahserhnak ah a langmi Zumhnak

(i) Efesa 2:8-9,10: “Khamhnak cu zumhnak thawng long in a si timi zumhnak hi Paul cawnpiaknak chungin lakmi asi bik.  Hi Baibal catlang nih a chim mi cu khamhnak cu Pathian nih vel a kan ngeih caah amah nih a kan pekmi asi i khamhnak kan hmuh cu amah kannih bochan caah asi. Kanmah tuahmi asi lo. Pathian laksawng asi.  Hi tiang ah a chimmi nih “Zumhnak thawng long in” (faith alone) timi a um rih lo, zumhnak thawng in asi ti long a um.  Cun mi tampi nih a hme 10 hi rel chih lo in kan hrelh lengmang caah chim duhtakakmi sullam kha kan nganh ton.  A hme 8-9 tiang a chimmi cu a hme 10 ah a phi a chuakmi asi. A hme 10 ah a chimmi cu, Pathian kutchuak kan si, thiltha tuah ding ah a kan tinhmi kan si, Khrih he pehtlaihnak thawng in thiltha tuah ding ah a kan ser thanmi kan si ti kha asi.  A hnu in a hmailei ah kir in a sullam kan leh ahcun Pathian nih vel a kan ngeih i Khrih thawng in a kan khamhnak cu thiltha tuahnak ah a langmi khamhnak asi tinak asi ko.  Efesa cakuat a dihlak kan reltik ah Paul nih Khrihfa nun kong kha tam deuh a chim caah Efesa cakuat a lungput taktak cu zumhnak menmen in Khrihfa si kha siloin a theipar a langmi Khrihfa sinak ah than kha asi (Efesa 4:1-5, 22-32).

Rom 3:28, 31 (Zumhnak thawng lawnglawng in) “Zeicahtiah minung cu Pathian he remter asinak cu zumhnak thawng lawnglawng in asi, Nawlbia nih tuah u a ti mi tuahnak thawng in asi lo.” Hi Baibal cang hi a hme 31 kha relchih peng ding asi. A hme 31 ahcun “Cu ti kan ti tikah Nawlbia kha zumhnak in kan hlawt tinak asi maw? Si hrimhrim hlah. Nawlbia cu kan dirhthoh lehlam asi” ati. Cu caah hi zon ahhin Martin Luther nih “zumhnak thawng lawnglawng in” timi bia aa lak tikah zumhnak nih nawlbia tuahsernak kha a hlaw lo, a dirhthoh lehlam timi bia kha chapchih in le biapi in a chim chih ti lo. Cu bantuk in zumhnak kha hrapkhat lei long in a kalpi caah aa palh kan tinak asi. Cu caah zumhnak nih nawlbia kha a hrawk lo, a tlinter chinchin (Matt. 5:17), a dirhthoh tikha Khrihfa nih kan dirpi ahcun zumhnak thawng in timi bia hi tuahsernak aa tel chih zungzalmi zumhnak phun kha a chim ti in kan ruah awk asi.

D. 7:21, 24-27 (Tuahsernak thawng lawnglawng in): “Bawipa, Bawipa tiah a ka ti mi poah in vancung pennak chungah an lut dih lai tinak asi lo, sihmanhsehlaw vancung khau i a um mi ka Pa nih tuah hnaseh ti a duhmi a tuahmi lawnglawng kha an lut lai.” Zumhnak thawng lawnglawng in timi kha Paul nih a tialmi chungah kan hmuh bantuk in Jesuh chimmi bia chung in “tuahnak thawng lawnglawng in” timi bia zong kan hmuh thiamthiam ve. Hi baibal cu khamhnak hmuhnak dingah asiloah vancung pennak luhnak dingah tuahsernak a herh hrimhrim tikha Jesuh nih fiangtein a chimnak bia asi tiah kan ti khawh. Baibal ah “zumhnak thawng long in” timi bia a um bantuk in “tuahsernak thawng lawng in” timi bia zong a um ve tinak asi.  Pathian duhnak tuahcu khamhnak hmuhnak le Pathian pennak chungah luhnak ah a herhmi (condition) asi tiah hi Baibal nih a chimmi asi.

E. Matt.25:31-46 (Tuu le Meheh cu Tuahsernak nih bia a ceih)– Hi baibal cu donghnak biaceihnak tu le meheh thennak kong Bawi Jesuh chimmi bia kha asi. Tu le meheh a thentu le, zungzal nunnak a cotu hna le hell mei chung ah a tla mi hna nunnak a thentu cu an nunchung i tuahsernak (works) kha asi tiah Jesuh nih a langhter duhmi asi. Thil tha le thil ding an tuah maw tuah lo ti mi kha Pathian pennak a cotu le co lotu an i dannak cu asi.  Hi bianabia zong hi tuahsernak thawng in khamhnak hmuhnak kong thiamhtiam kha a chimmi asi. Hi zon ah tuahsernak tha a tuahmi hna nih an rak tuahmi thil hmanh kha an thei ti lo ti kha kan hmuh. A sullam cu thiltha an tuahmi ahkhan porthlawtnak ah an rak hmang lo mi ansi caah an i cinken kho ti lo tinak asi.  “Mi nih a hawile caah dawtnak nganbik a tuahkhawhmi cu an ca I nunnak pek hi asi” (John 15:13) ah a tibantuk in midang caah nunnak pek cu Bawi Khrih zultu hna nunnak i tuahsernak nganbik asi.

F. Jeim 2:14-24: (Zumhnak le Tuahsernak cu hmunkhat ah): “Ka u le ka nau hna, zumhnak cu tuahnak nih a langhter tung lo ahcun zeidah a thathnem, cu zumhnak nihcun a khamh kho hna lai maw”…. Jeim 2:24 – “Minung cu an zumhnak thawng lawnglawng khan siloin an tuahmi thawng khan Pathian he i remnak an hmu ti cu nan hngalh.” Jeim nihhin Bawi Jesuh Khrih chimmi le Paul chimmi pahnih kha a komh i zumhnak long in siseh, tuahsernak lawng in siseh dirpi lo in zumhnak le tuahsernak cu hmunkhatah an tho ti, an kalti ti kha a fiantermi asi. Jeim cakuat kan rel dih tikah Jeim nihhin zumhnak thawng in thiamconak kha a doh lo.  Asinain zumhnak thawng lawng in siloin tuahsernak telhchih ruangah thiamcohnak kha kan hmuh tikha Abraham nunning kha tahchunhnak ah lak in a chimmi asi.  Jeim 2:24 nih minung cu zumhnak le tuahsernak pahnih komh in thiamcoh ansi ti kha a chim duhmi asi.  Phundang in chim ahcun innpa dawtnak tuahsernak in langhtermi zumhnak (Jeim 2:14-16) nih khamhnak tiang phaknak thawnnak kha a pek (Gal.5:6) tinak asi.  A donghnak ah, Zumhnak le tuahsernak cu annih ralchanh lo. Pakhat le khat an i zul. Pakhat thawngin a dang pakhat zong a um.  Aa then kho lo.  Aa sengtlai mi le then awk a tha lo mi ansi. Jesuh Khrih caah zumhnak cu tuahsernak nih a zulh i tuahsernak zong zumhnak langhternak asi. James caah tuahsernak lo in zumhnak cu a thimi thil asi. Cu bantuk in zumhnak aa tel lo mi riantuannak zong porhlawtnak (arrogance) asi ve. Minung cu Pathian velngeihnak laksawng kan si. Minung nih Pathian kan zumh lo ahcun aa palhmi asi. Mi tampi nih zumhnak le tuahsernak cu an then tiah an zumh caah aa dangdang an nunpi.  Zumhnak in ka nung tiah an ti tikah tuahsernak aa tel lo tluk in an ruah i tuahserhnak in ka nung an ti lioah zumhnak kan thlau tiah an ruah.  Cu bantuk zumhnak cu aa palhmi le hrapkhat lei long a kalmi zumhnak asi.  Zumhnak le tuahsernak cu hmunkhat ah an tho ti cucu zeitikcan poah ah kan then awk asi lo.  Annih pahnih cu khamhnak caah aa phirmi khamhnak tung (two pillars of salvation) bantuk ansi.

Thiang Thlarau Riantuannak kong

William Barclay nih Thiangthlarau cu hngalhawk tluk in kan hngalh lomi, dawtawk tluk in kan dawt lomi, le komhawk tluk in kan komh lomi asi a ti bantuk in Thiangthlarau riantuannak kong hi Khrihfa mi nih kan hngalh fianawk a herh ngaimi pakhat asi tiah ka ruah. Nikaa cu a ceunak le a lumnak h kan then khawhlo bantuk in Pa le Fapa l Thiangthlarau riantuannak cu pakhat ansi thenkhawh asi lo.  Thiangthlarau riantuannak he pehtlaih in Khrihfami nih kannih ralrin a herhmi cu Jesuh Khrih cawnpiaknak le zultu cawnpiaknak chungah a um tung lomi, minung ruahnak in tuahchommi poahpoah tih a nung ngaingaimi cawnpiak le nunniing ansi caah ralrin kan herh ngaingai.  Thlarau uar tuk ruangah a hlei a hluat in a hlim a lammi, piangsual pawl nih an hman tonmi cu Thlara nih a ka fial, thingkung kai a ka ti, lungpang in zuang law a ka ti, lam a ka fial, haleluijah vei sarih chim a ka fial, a nih he hmangaih a ka fial, biaphuan a ka fial, thlarau tulbuai ka ngei tite hna hi a tam deuhcu minung an phuahchommi le anmah lungchung chuakbia kha thlarau riantuannak ah a a ruat sualmi hna nunning longte asi.  Jesuh Khrih cawnpiaknak le Lamkaltu hna cawnpiaknak he a kalti lo mi le minung kha harnak a pemi thlarau poah cu a hman lo mi thlarau, phuahchommi thlarau deu longte ansi (John 6:63; IITim.3:16).  Pathian sin in a rami thlarau cu zeitikhmanh ah minung kha harnak, buainak, tluknak, molhnak, hnuhdohnak, tulbuainak, pumfahnak, mah le mah hremnak, lih bia chimphuannak, sualtuah fialnak, profet biahmanlo phuannak kha a pe bal lai lo.  Thiangthlarau nihcun tangdornak, thianhlimnak, daihnak, hnangamnak, damnak, ralthatnak, fimnak, lungsaknak, lung pemnak, ziaza dawh le biadawh in nunnak, thatnak a phunphun tuahnak le biatak tu kha a langter ton (Rom 8:14-16), IITim.1:7; Jeim 3:15-18).

Thiangthlarau cu ahodah asi?

John Macquarrie nih Khrih kha thukpi in a ka theihtertu, Pathian dawtnak theihfian chinchin nakah ceunak le thawnnak a ka petu a um ahcun cucu Thiangthlarau asi ko ati. Emil Brunner nihcun ka thinlung chungah a thukmi Pathian bia le Khrih kong fiangkhun in a ka theih tertu cu Thiangthlarau riantuannak asi a ti.  Martin Burber nihcun Thiangthlarau cu keimah chungah kaa ngeihmi thil asi lo, keimah le Pathian karlak pehtlaihnak a ka petu asi deuh ati.  Baibalnih Thiangthlarau kong ah a tanglei bantuk in a chim.

  1. Thumkomh Pathian i pakhat asi (Matt.28:19; 2Kor. 13:13; Lamkaltu 5:3-4). Pa cu hramthawktu le sertu (Primordial Being), Fapa cu Pathian sinak a langhtertu (Expressive Being) le Thiangthlarau cu funtom tu (unitive Being) asi. Nikaa cu ceunak le lumnak le thenkhawh lo bantuk in Pathian cu thumkomh Pathian pakhat asi.
  2. Thiangthlarau Pathian cu thawnnak in a khatmi (omnipoten), fimnak in a khatmi (omniscient), le khuazei poah ah a ummi (omnipresent) Pathia asi (Heb. 9:14; Ps.139:7-10; John 14:17-26)
  3. Thiangthlarau Pathian cu thaw bantuk le huham sawhsawh bantuk in kan ruahawk asi lo. Pumpak Pathian sining (personhood) in a nungmi Pathian asi. A sullam cu pum pakhat bantuk in thil ti khawhnak vialte a fontom khotu Pathian sining kha chim duhmi asi(John 14:17-26);15:26; 16:8, 13-15; IKor. 2:10-13, Rom 8:26-27; Efes. 4:30, Heb.10:29; Lam 16:6-7)
Thiangthlarau Tipil innak
  1. John tipil peknak le Jesuh Thiangthlarau tipil peknak aa dannak cu thinlung ah asi (Luke 3:16-17,Lam 19:1-7). Johan tipilnak cu sualngeihchih langhternak hmelchunhnak asi. Thiangthlarau baptisma cu sualngeihchih hnu ah Khrih zumhnak longin hmuhmi, Khrih he nun i hrawmnak nun kha asi.
  2. Ti in tipil innak (Rom 6:1-6) sullam cu sualnak chungah Jesuh he ka thi ti cangi Khrih he dinnak ah ka tho cang ti hmanthlak asi.
  3. Khrih kha khamhtu le bawipa ah a cohlan hi Pa le Fapa le Thiangthlarau min tipilnak a ingmi poah cu chunglei Khrih he annih pehtlaihnak ah Thiangthlarau baptisma an hmuh tiah kan zumh (John 7:38-39; IKor.6:19); Rom 8:9; Gal. 4:6; IJohn 2:20, 27; Ikor. 12:12-13; Efesa 1:13, 4:30)
Thlarau Khat sullam

Thiangthlarau in khat (Efes.5:18) timi sullam cu Pathian duhnak in khat asiloah Khrih ruahnak le lungput in khat ti he aa khat.  Zuk suaithiam thlarau in a khatmi nih zuksuai an thiam, letama thlarau in a khatmi nih lehtama an thiam, hlaphuah thlarrau in a khatmi nih hlaphuah an thiam, i Khrih thlarau in a khatmi nih Khrih lungput le nunzia in an khat.

Thiangthlarau in khah timi cu Khrih asiloah Pathian nih kan ruahnak, kan lungthin le kan sining vialte kha aa ngeih dih tinak asi.  Pathian nih na nunnak an ngeih dih tikah Pathian thlarau in na khat. Nangmah Pathian thlarau kha naa ngeih dih kho lai lo.  Nangmah nih naa ngeihmi thlarau cu nangmah duhnak in na kalter mi thlarau asi ko.  Rom 8:9 ah Khrih thlarau a ngei lo micu amah ta ansilo” a timi hi Khrih zumtu hna cu Khrih thlarau nih a kan ngeihmi kansi caah amah ta kansi tinak tu asi. Khrih thlarau kha thilri pakhat kan zal chungah kan i sanh bantuk in kannih ngeih khawh tinak asi lo. Kanmah nih kannih ngeih ahcun kan duh lo tikah kan thlah than ko lai.  Cucu aa palhmi asi.  Amah Khrih le Pathian thlarau nih kanmah a kan ngeih i amah chungah kan nung kan col kan cang i khua kan sat u asi deuh (Lam. 17:28).

Asinain Khrih Thlarau ngeih timi le Khrih Thlarau in khat timi aa lo lo.  Khrih thlarau cu kan chungah rian a tuan I kan nunnak kha a dihlak in uk a duh nain uknak nawl kan pek lo ahcun a thlarau in kan khat kho lo.  Cu ruangah Paul nih, “nan pum cu Thiangthlarau biakinn asi kha nan hngalh lo maw, a man in cawkmi nansi cu caah nan pum cu Pathian sunparnak caah hmang u” (I Kor. 6:19-20).  Zumtu poah sin thlarau cu pek asinain zumtu poah thlarau in kan khat dih lo.  Paul nihcun thlarau in khat u tiah a kan fial (Efes. 5:18). A ruang cu kan nunnak hi kanmah nih kannih ngeih deuh tikah kanmah duh in kan nung ton i Pathian nih kan nunnak cu a kan ngeih deuhdeuh tikah Pathian duhning in kan nung kho ve.  USA ah rang thenkhat cu a siarlei tlik thiam dingah an cawnpiak caah a siarlei long in a tli bantuk kannih zong hrapkhat lei long kha thlarau kan pek ahcun a siar in a kalmi rang bantuk kan si lai. A vaa sin longah a lungthin le a nunnak a pe dihmi nupi nh zeitikhmanh ah a va duhlonak a tuah ngam lai lo, a thlithup zong a tuah lai lo, vacung paduh zong a tuah lai lo, a va lungton kha a nunnak ah a sangbik asi lai. Cu bantuk cun thlarau lei zong asi ve.  Na lungthin cu zei in dah a uk, zeidah a khat cem? Tangka maw, nungak maw, tlangval maw, facebook maw, zu maw, rit si maw, minthan maw, tennis maw, zeidah?  Jesuh nih Pathian pennak kha nambar pakahtnak ah chiah u (Luke 12:31) ati.

Thlarau in a khatmi hna cu:
  1. Thi le duhnak siloin thlarau duhnak ah an I pumpe; Sualnak kha an doh I sualtei nun a ngeimi ansi (Heb. 12:4; Gal.5:16’ Rom 6:12-13’ 8:2-4; 6:12, Ezek. 36:27)
  2. Midang thlarau caah zonruahnak dawtnak l siaherhnak in a khat (Lam.20:28-38; Rom 10:1-4; 15:20; Luke 15:4-7; IKor.13:1-7)
  3. Pathian muisam lawhnak lei ah a thang chin (Kolose 3:9-10; 2Kor.3:18)
  4. A lam kip in thannak a ngei (Efes. 4:15)
  5. Thiangthlarau theitlai asimi hna kha a nunnak ah an tlai (Gal. 5:22; Jeim 3:17; Filipi 2:1-5; John 14:26)
  6. Zeizong vialte thleidan thiamnak le nun zalonnak a ngei (Filipi 4:12-13; Zechariah 4:6; 2Kor.2:4)
  7. Thlacam nun a ngei (Rom 8:26; Isaiah 59:2; ISam 12:23)
Thlarau asilo mi thlarau umtu ning
  1. Chiatha thleidannak um lo in mah lungchuak poah kha thlarau min a bunh ton (John 16:13; ITim 4:2)
  2. Hramhram in tuah fialmi poah thlarau in a rami asi lo. Thlarau cu nem tein l dai tein a ra (Rom 8:12,26; Jeim 3:17-18)
  3. Mah le mah fak, ning hngal, porhlawt, minthan duhnak lar duhnak, lichim thil vialte cu thlarau in a rami asi lo (Matt.24:5; Lam 5:3; Jeim 3:17; I Tim 4:1)
  4. Nahchuah, ziarngeih, midang lungfahnak tuah, biaziar in chim, thintawi, mah zon lawng ruah, mi soisel, bu soisl, capo thalo bia thurhnawm in holh te hna hi thlarau pekmi asi lo (Jeim 3:13-18; Luke 6:37; Efes. 4:26-32)
  5. Tihnak, ralchiatnak, therphannak, tulbuainak, tluknak, hnuhdawhnak le molhnak, pumfahnak a chuahter tu poah cu thlarau asi lo (Rom 8:15; 2Tim 1:7). Thiangthlarau nichin ralthatnak, thawnnak, fimnak, daihnak, dinnak, thatnak le lomhnak a chuahter. (Kol. 3:16, Efes. 5:19)
Thlarau mi sinak taktak

Thlarau mi sinak ah a sannak bik cu phungchim thiamnak zong asi lo, hngalhnak sangpi hngalh khawhnak zong asi lo, holh phun kip thiamnak zong asi lo, prophet bia chim khawhnak ngeih le khuaruahhar thil tampi ser khawhnak zong asi hlei lo.  Thlarau mi sinak ah a san biknak Khrihfami dirhmun cu Khrih bantuk in midang caah nunnak pek dawtnak nun kha (1John 4:8-20; IKor.13:1-5) asi.   Zeibiaknak le zei bantuk bu zumhnak hmanh kap khatlei long a kalmi le dawtnak chungin asilomi zumhnak cu tlamtlingmi asi bal lo.  Biaknak lei lerhnak le luan tukin zumhnak a ngeimi (extremists) hna dirhmun nih biaknak kha a mui a chiatter ton. A ruang cu extremist zumhnak nih biaknak kha a biafang zumhnak (fundamentalism) rumro in a kalpi caah pakhat le khat i dohnak muihmel (militant image) kha a cuan ter i biaknak i aa dawhnak muihmel kha a hrawh dih.  Biaknak timi hi hmanthiam a herh.  Khat lei ah extreme tuk in kalpi tikah buainak le hnahnawh a phunphun a chuahter bangin khat lei ah biaknak kha hngawng cung longin dirpi ahcun dirhmun kha a tlau i thlaraumi sina tuk kha a theitlai a chuahter kho lo.  Phungchimtu 8:16-18 ah, “ a that zong that tuk hlah, a fim zong fim tuk hlah, that lo zong tha lo tuk fon hlah, Pathian tu kha va tih ko” tiah a ti. Cu bantuk in khatlei khatlei ah lerhtuk ahcun tlamtlin lonak a um kho caah Pathian tih bu ten nun dan thiam tu kha a herh bikmi asi.  Paul nih IKor.4:10-13 ah kannih cu Khrih ruang kuthnawm hnawhnak puanchia kan si ko ati mi le Filipi 4:12-13 ah zei poah hmanh hungchuak seh law kan ton ngam ko hna, ati mi kha kannih zohchunhawk asi. A tu lio ah a min in piangthar Khrihfa, ka piangthar  ati mi kan tampi nain Khrih hnu zultu sinak taktak a phanmi kan tlawm ngaingai.  A tanglei nun hi Khrih zultu sinak nun ansi. (1) Dawtnak nun (IKor.13:1-5; Matt.5:43-44; Rom.12:19-21); (2) Lungthin le ziaza thiannak  (Matt.5: 8; 5:48; 1Pet.1:16); (3) Nawlngaihnak le toidornak  (Filipi.2:1-11); (4) Nundan thiamnak (Filipi.3:12-14; 1Kor.4:4-5; Jeim.3:17); (5) Zumhnak le tuahnak kemhnak (Jeim 2:14-26); (6) Mi vialte he remnak (Matt. 5:21-45; Efesa.2:14-20); (7) Thlarau le Taksa damnak thanchonak (John 1:14-19).

Khrihfa Zumhnak ah Remhchunh a herhmi
  1. Vulei chuahtak zumhnak siloin vulei a thleng khotu zumhnak dirpi ding
  2. Midang nakin ka tha deuh ti lungput hlawt in midang thatnak a hmu khomi lungput  ngeih zuam.
  3. Thlarau fangfang khamhnak siloin nunnak dihlak (Taksa, Thinlung, Thlarau le sermi thil vialte) a huapmi khamhnak dirpinak – Thlarau le taksa le sermi thil a then lomi zumhnak
  4. Mah Khrihfabu le mah buu ramri lonh in miphun kip, holh phunkip le biaknak phunkip sin ah thawngtha rian le zatlang thanchonak riantuannak
  5. Minung fangfang khamhnak siloin sermi thil vialte khamhnak dirpinak
  6. Manfawi velngeihnak zumhnak siloin manfak zultu sinak
  7. Biafang in siloin chim duhmi in Baibal sullam dirpinak
  8. Lungthawhnak (emotion) le lungchuak chom siloin fimnak in le ningcang tein Pathian biaknak
  9. Kokek miphun holh, nunphung, tuanbia le nunnak thanchonak a dirpi mi zumhnak le tuahsernak
  10. Pathian bia kha thuk deuh le kau deuh in theih khawhnak le thiamnak sang in Baibal cawnnak lei ah thazaang peknak le thanchoternak
  11. A hman lo mi sipuazi thanchonnak ruangah a rawkralh dihmi Pathian sermi thil hna le pawngkam thil zohkhenhnak, humhaknak le thanchoternak
  12. A hmunmi le dinnak in tuahmi hunchonak le fimnak cawnnak kha thanchoter ding
  13. Nu le pa sinak i dan ruangah nu pawl zohchuknak le Pathian riantuannak ah nu le pa thleidannak remhchunhnak dirpi ding
  14. Chanthar zawtnak a ngei mi hna le kut le ke, mit le hnar tlam a tling lo mi le holh zong a thiam lo mi hna zohkhenhnak le nunnak thanchoternak
  15. Aa thleng lengmangmi can le chan he a kalti kho mi zumhnak – ruahnak hlun remhchunhnak le ruahnakthar kawlnak hna hi ansi.
Biadonghnak:

Kumzabu pakhat pinlei Laimi Khrihfa hna nih a lam kip in kan than a herh.  Paul nih Efesa 4:15 ah ” Khrih lei ahkhan a lam kip in kan than awk asi” tiah a chim bantuk in kan thannak hi zeidang lei ah siloin Khrih lei ah kan than a herh.  Khrih lei ah, Khrih chungah, le Khrih caah a lam kip in than kan herh.  Mi vialte hi pastor kan si dih awk asi lo, mi vialte hi politicians kan si dih awk asi lo, mi vialte hi sibawi kan si dih awk asi lo, mivialte hi business tuahmi kan si di hawk asilo, mi vialte nih ramdang kan kal dih awk asi lo.  Pathian caah le kan miphun caah kan umnak hmun cio in a lam kip in kan than awk le kan tuan awk asi.  Nihin Khrihfa than ning hi hrapkhat lei long asi sual maw? Kanmah pumpak zumhnak nih midang thatnak a dontu kan si sual maw,  Hrapkhat lei long zumhnak nih kan thlaraumit kha cawtter in vulei thil le vulei thanchonak, fimnak thanchonak a herhnak zeirel lo tiang kan um sual maw.  Cu bantuk zumhnak in kan kal ahcun kan thlarau thanning a bi chinchin lai.  A donghnak ah lam kan tlau lai.  Kan biaknak nih kan mit a kan cawtter ahcun tih a nung tuk.  Kan biaknak nihhin fimnak, lungrualnak, remnak, dinnak, thatnak, dawtnak riantuannak a chuahter a herh.  Kan miphun le kan Khrihabu kha kan biaknak nih lam bitnak le kutka bi chungah a luh pinak hnga lo zuam kan herh.  Ruahnak bit nih kan ram a hrawh khawh, miphun a kan then khawh.  Cu caah ruahnak bit ngeihnak cu kal tak cang hna uh sih law kan pawng kan kam, kan vulei, kan ram ah a cangmi thil hna kha heri cuanh than in ruahnak thar, zumhnak thar, tuahsernak a thar he a lam kip in than ding ah i zuam chin hna uh sih tiah forh bu in ka bia ka donghter.  Amen!

Cabia laknak: NCCF Bible Conference ah Rev. Dr. Semuel Ngun Ling cawnpiaknak chungin:

Go to Links:

Baibal le Pathian Bia Kan Pomning

Bible le Pumpak Zumhnak

Use Facebook to Comment on this Post

arrow
0
Connecting
Please wait...
Send a message

Sorry, we aren't online at the moment. Leave a message.

Your name
* Email
* Describe your issue
Login now

Need more help? Save time by starting your support request online.

Your name
* Email
* Describe your issue
We're online!
Feedback

Help us help you better! Feel free to leave us any additional feedback.

How do you rate our support?